AFGʻONISTON TAʼLIM SEKTORIDA XALQARO NODAVLAT TASHKILOTLARNING ISHTIROKI: TENDENSIYALAR VA QIYINCHILIKLAR

Annotatsiya:

2021-yil avgustidagi siyosiy tranzitdan beri Afg'onistonning ta'lim sektori cheklovchi siyosat, moliyalashtirish tanqisligi va gumanitar subyektlar uchun operatsion makonning qisqarishi bilan tavsiflanuvchi misli ko'rilmagan inqirozga duch keldi. Ushbu maqolada ushbu chaqiriqlar sharoitida ta'lim olish imkoniyatini saqlab qolishda xalqaro nodavlat tashkilotlarining (NDT) o'zgarib borayotgan ro'rni ko'rib chiqiladi. Scopus'da indekslanadigan adabiyotlarning hujjatli tahlili, YUNESKO va YUNISEFning yaqindagi maydon hisobotlari hamda manfaatdor tomonlar bilan o'tkazilgan intervyularga tayanib, tadqiqot 2001-yildan 2024-yilgacha bo'lgan davrda NDTlar ishtirokining o'zgarib borayotgan tendensiyalarini tahlil qiladi. Asosiy natijalar shuni ko'rsatadiki, xalqaro NDTlar 1 milliondan ortiq bolalarni qamrab olgan jamoalar bazasidagi ta'lim (CBE) uchun parallel infratuzilmani muvaffaqiyatli yaratgan bo'lsalar-da, 2021-yildan keyingi vaziyat ularning operatsion imkoniyatlarini keskin cheklab qo'ydi. Qizlar uchun o'rta ta'limning taqiqlanishi NDTlarni boshlang'ich ta'lim darajasini qo'llab-quvvatlash, raqamli ta'lim muqobillari va mahalliy o'qituvchilarni tayyorlashga qayta yo'naltirishga majbur qildi. Biroq, ushbu sa'y-harakatlar xalqaro yordamning shiddat bilan qisqarishi, koordinatsiyaning yetishmasligi va de-fakto hokimiyat organlari tomonidan yaratilayotgan ortib borayotgan bürokratik tosqinliklar sababli zaiflashmoqda. Ishda ta'lim sohasidagi yutuqlarni saqlab qolish uchun mahalliylashtirilgan sheriklik, moslashuvchan dasturlash va ayol-pedagoglarni ximoya qilish mexanizmlari tomon strategik burilish zarurligi asoslab beriladi. Ushbu xulosalar Yaman va Janubiy Sudan kabi boshqa beqaror va nizolardan aziyat chekkan kontekstlardagi ta'lim uchun qo'llanilishi mumkin bo'lgan saboqlarni taqdim etadi.

Kalit so'zlar: NDTlar ishtiroki, Afg'onistonda ta'lim, gumanitar yordam, jamoalar bazasidagi ta'lim, qizlar uchun ta'lim, favqulodda vaziyatlarda ta'lim, Afg'onistonda xavfsizlik, fanlararo ilmiy tadqiqotlar.