Retsenzentlar uchun

"Xalqaro munosabatlar: siyosat, iqtisodiyot, huquq" ilmiy-nazariy jurnali akademik halollik, xolislik va yuqori ilmiy standartlarni ta'minlashda mustaqil ekspert-retsenzentlar mehnatini yuqori baholaydi.

Retsenziyalash

Jurnalda qabul qilinadigan barcha ilmiy maqolalar va maqolalarning aksariyat boshqa turlari, qoida tariqasida, kamida ikki nafar ekspert retsenzent tomonidan mustaqil baholashni oʻz ichiga olgan retsenziyalash jarayonidan oʻtadi. Retsenziyalanadigan har bir qo'lyozma xalqaro akademik standartlar hamda O'zbekiston OAK (BAK) talablariga mosligi bo'yicha baholanadi.

Retsenziyalash tartibi

Taqdim etilgan barcha qoʻlyozmalar dastlab toʻliqligi boʻyicha tekshiriladi, shundan soʻng ular retsenziyalash mezonlariga mosligini aniqlash uchun muharrirga yuboriladi. Qoʻlyozma boʻyicha yakuniy qaror qabul qilayotganda, muharrir retsenzentlar hisobotlarini inobatga oladi, biroq bu hisobotlarda bildirilgan fikrlar va/yoki tavsiyalar bilan cheklanmaydi. Bitta retsenzent yoki faqat muharrir tomonidan bildirilgan eʼtiroz ham qoʻlyozmaning rad etilishiga olib kelishi mumkin. Retsenzentlar hisobotlari va qoʻlyozma boʻyicha muharrir qarori mualliflarga taqdim etilishi mumkin.

Retsenzentlarni tanlash

Retsenzentlarni tanlash nashr jarayonining asosiy tarkibiy qismidir. Retsenzentning mosligini aniqlashda tajribasi, obroʻ-eʼtibori, aniq tavsiyalari, manfaatlar toʻqnashuvi va avvalgi ish natijalari kabi turli omillar hisobga olinadi. Retsenzentlar uchun istalgan fazilatlar – tezkorlik, puxtalik, asosli fikrlash va hamkorlikka tayyorlikdir. Juda kam uchraydigan holatlarda, ikki nafar mustaqil retsenzentni jalb etishning imkoni boʻlmaganda, muharrir ikkinchi retsenzent sifatida ishtirok etishi yoki faqat bitta hisobot asosida qaror qabul qilishi mumkin.

Mualliflar yaqinda hammuallif boʻlgan shaxslarni yoki bir xil muassasada ishlayotgan hamkasblarini retsenzent sifatida taklif etishdan tiyilishlari, shuningdek taklif etilayotgan retsenzentning institutsional elektron pochta manzilini hamda ularning ORCID yoki Scopus ID raqamini taqdim etishlari lozim.

Retsenziyalash modellari

Maqolaning nashrgacha boʻlgan tarixi onlayn tarzda ochiq emas. Retsenziyalash jarayonida retsenzentga yoki Research Square’ga soxta yoki chalgʻituvchi maʼlumotlarni taqdim etish (masalan, boshqa shaxs shaxsiyatidan foydalanish yoki soxta retsenzentlar yaratish) qoʻlyozmangizning rad etilishiga, shuningdek jurnalning noprofessional xatti-harakatlar siyosatiga muvofiqlik yuzasidan qoʻshimcha tekshiruvlarga olib keladi.

Retsenzentlar uchun koʻrsatmalar

Retsenziyalash jarayonining asosiy maqsadi – muharrirga jurnalning tahririy standartlariga muvofiq, adolatli va dalillarga asoslangan qaror qabul qilishi uchun yetarli maʼlumot taqdim etishdir. Retsenzentlar hisobotlari, shuningdek, mualliflarga qoʻlyozmalarini nashrga yaroqli holga keltirish uchun qayta ishlashda yordam berishi kerak.

Sun'iy intellektdan (SI) foydalanish etikasi

Retsenzentlar ilmiy nashrlarning halolligini taʼminlashda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Ularning ekspert baholari va tavsiyalari tahririy qarorlarni yoʻnaltiradi hamda chop etilayotgan tadqiqotlarning yuksak haqiqiylik, qatʼiylik va ishonchlilik standartlariga javob berishini taʼminlashga yordam beradi. Retsenzentlar oʻz hisobotlarida ifodalangan aniqlik va nuqtai nazar uchun shaxsan javobgardir, retsenziyalash jarayoni esa mualliflar, retsenzentlar va muharrirlar oʻrtasidagi oʻzaro ishonchga asoslanadi.

Garchi generativ sunʼiy intellekt vositalari tez surʼatlarda rivojlanayotgan boʻlsa-da, hozircha ular sezilarli cheklovlarga ega: ular yangilangan bilimdan mahrum boʻlishi, mantiqsiz, tarafkash yoki yolgʻon maʼlumotlar ishlab chiqarishi mumkin. Bundan tashqari, qoʻlyozmalarda retsenziyalash jarayonidan tashqariga chiqarilishi mumkin boʻlmagan maxfiy yoki mulkiy maʼlumotlar boʻlishi ehtimoli ham mavjud. Qoʻlyozmadagi daʼvolarni baholashning istalgan jihati qandaydir tarzda SI vositasi yordamida amalga oshirilgan boʻlsa, retsenzentlardan bu foydalanishni oʻz retsenziya hisobotlarida aniq ochib berishlari kutiladi.